Leven én dood

Leven en dood. Twee uitersten, polariteiten in optima forma, onlosmakelijk aan elkaar verbonden. De ene met een meer positieve associatie dan de ander. Het leven is soms al lastig genoeg, om het te vatten, te grijpen. Laat staan de dood. Een vaag, magisch en enigszins eng iets.

De dood heeft in mijn leven gelukkig geen prominente plek gekend. En misschien mede daardoor voel ik er een enorme afstand toe. Overleden mensen vindt ik spannend, een beetje luguber. Ik voel zelf geen angst voor de dood, maar ik begrijp zo weinig van het stervensproces. Van hoe het is om te rouwen. Afgelopen december schampte ik erlangs. Onze lieve viervoeter Frits overleed. Voor het eerst voelde ik het verdriet van iemand (of iets) wat er niet meer is. De warmte, de energie van hem in huis. Het was opeens leeg. Ik mis hem nog elke dag.

De afstand tot de dood was voor mij de aanleiding om dit onderwerp verder te onderzoeken. Om het normaler te maken. Om het dichterbij te halen. Mijn manier is vaak lezen. Of luisteren. Zo verzamelde ik een mooi lijstje van boeken en podcasts die mij hielpen om de dood te onderzoeken. Zowel het stervensproces als de periode daarna, rouwen.

Rouwen gaat niet alleen over het gemis van overleden mensen of dieren. Rouwen gaat ook over het missen van dromen, kansen, een carrière pad of een beëindigde vriendschap. Over iets dat je graag wilde of hoopte, maar er niet meer is.

Elisabeth Kubler Ross, een Zwiters-Amerikaanse psychiater, was een pionier op het gebied van stervensbegeleiding en de verschillende fases van rouwverwerking. Zij beschreef de verschillende fases zo:

 

Het doorlopen van deze fases ervaart iedereen verschillend. Afhankelijk ook met welk verlies je te maken hebt. Volgens mij is het ook geen lineair proces, maar hop je van voor, weer terug naar achter. Ik verkeer ten aanzien van Frits nog ergens tussen Boosheid (hij was nog zo jong, waarom wij?) en Onderhandelen (ik heb een nieuw nestje gevonden).  Deze blog laat me inzien dat niet de afstand met de dood, maar het overlijden van Frits de start is geweest van mijn onderzoek. Dank je wel lieve Fox, ik mis je.

Podcast:

Dag voor dag – Liesbeth Rasker

Boeken: